The Belgian Ginvasion: Tanneke Gin

(scroll down for English!)

Op een prachtige zonnige zomerdag bevind ik me in het dorpje Gottem, op enkele kilometers van Deinze, dichtbij graanstokerij Filliers. Mijn bezoek draait echter rond een andere gin, Tanneke, uitegeven door Filip en Marianne Van Meenen – Braet. Terwijl Filip en ik kennismaken zie ik dat hij alles al in gereedheid heeft gezet voor mijn komst. Enkele flessen en glazen staan klaar. Filip begint: “De gin kent haar oorsprong bij een werkelijk tragisch verhaal over heksenvervolging in onze streken. De geschiedenis van Tanneke is trouwens het best bewaarde verslag van deze jacht in Vlaanderen en valt nog steeds te raadplegen in Gent.

Filip, die in het comité Sint-Elooi zit, organiseerde in 2014 voor het eerst een evocatie. “De heksenpassie is een wandeling langs enkele plaatsen die voorkomen in het verhaal en alwaar scènes werden nagespeeld door vrijwilligers. In 2016 hebben we het, wegens groot succes, nog een tweede keer gedaan, maar toen wilden we iets extra toevoegen.” Filip en het comité dachten eerst aan een bier, maar omdat de lokale brouwer geen tijd had én omdat er al een bier met de naam ‘Tielts Tanneke’ bestaat, werd dat idee van de kaart geveegd. Uiteindelijk werd gekozen om een gin uit te brengen, ook dat plaatje paste mooi bij de vrouw die heel wat kennis had over de plantenwereld en diens geneeskrachtige kwaliteiten.

Een korte schets: We bevinden ons eind 14e – begin 15e eeuw. Filips II, zoon van Keizer Karel (V), is aan de macht en onder zijn bewind wordt er verwoed aan heksenjacht gedaan. Op geen enkel moment in de geschiedenis wordt er harder opgetreden tegen ‘magie, zwarte kunst en alles wat er op lijkt’, de echte achterliggende redenen waren uiteraard eerder van politieke of persoonlijke aard alwaar een religieuze draai aan gegeven werd. Zo ook het verhaal van Anna De Coninck, beter gekend als ‘Tanneke Sconyncx’. “De reden dat Tanneke uiteindelijk ter dood veroordeeld werd, was omdat ze niet wilde ingaan op de avances van haar neef, haar kennis van de kruidenwereld was de perfecte vermomming.”, aldus Filip.

Het verhaal: Tanneke en haar man Thomas Vandermeulen waren gelukkig getrouwd, welvarend, en hadden vier kinderen, een dochter en drie zonen. Enkele malen wordt de vrouw verdacht gemaakt van hekserij. Samen met haar dochter laat ze haar naam zuiveren door bij pastoor Jeronimus Raede een attest te bekomen. Het attest helpt weinig, de roddels gaan verder. Uiteindelijk stelt ze zich ‘ter purge’ op aanraden van baljuw Hubrecht Meganck. Als op de vier afgesproken momenten niemand komt opdagen om haar aan te klagen, zou ze normaal vrijgesproken worden, maar ondertussen zet de baljuw zijn zinnen op Tanneke. Zij gaat er niet op in en hij zint op wraak. Hij koopt enkele dorpelingen om met bier, ook de pastoor trekt zijn attest in. Tanneke wordt veroordeeld, maar weigert toe te geven. Uiteindelijk wordt ze opgepakt en opgesloten in de gevangenis van Tielt, het is kerstavond 1602. Daar wordt ze gefolterd door de Gentse beul Baudewijn Waelspeck. De marteling is zo gruwelijk dat ze uiteindelijk bezwijkt en toegeeft. Maar telkens de marteling stopt herriep ze haar mening terug. Haar gevangenschap en bijhorende martelingen duren een half jaar lang, ze worden steeds erger, zo wordt ze onder andere op de driepikkelstoel gezet, Een hoge ijzeren stoel die oploopt in een punt, welke gezien werd als het meest gruwelijke martelinstrument voor vrouwen. Uiteindelijk sterft Tanneke, na een constante marteling van vier dagen en nachten, op 2 juni 1603. Omdat ze haar beschuldigingen had ontkend werd ze in niet-gewijde grond begraven aan een vijver die nu nog steeds ‘de heksenput’ heet. Filip sluit af: “Uiteindelijk bleek een paar dagen later dat vijf Gentse rechters Tanneke eigenlijk hadden vrijgesproken van de meeste betuigingen en ze daardoor een veel minder erge straf verdiende, dit nieuws arriveerde jammer genoeg te laat, ze was al opgehangen.

IMG_20170722_155319

De Gin die in handgenummerde batches van 300 komt wordt verzegeld met was en vergezeld van een tekstrolletje met daarop ‘de ballade van Tanneke’. “Die werd gezongen door troubadours, zij zongen over haar op hun tochten langs de steden.” Net zoals ‘Alidor Gin’ wordt ‘Tanneke’ bij Bas van Ostaden van ‘The Bassets Distillery’ gemaakt. Samen met Filip ging hij op zoek naar een recept waarin kruiden de hoofdrol speelden. De gin klokt af op 40° ABV en bevat 25 geneeskrachtige botanicals die allemaal in de buurt te vinden zijn. Filip vertelt: “Brandnetel, dovenetel, zoethout en hop zijn gebruikt, uiteraard ook jeneverbes, verder blijft de mix Tanneke’s geheim. Al zijn er heel wat kruiden terug te vinden in het verhaal zelf.” Bij het ruiken zijn het onmiddellijk kruiden die je groeten. Een zoetfrisse zweem van munt en zoethout leiden. In de mond barst het kruidenboeket volledig open, ze prikkelt op de lippen en tong. Warmere kruiden zoals rozemarijn vinden hun weg langs de nog steeds heldere tonen van munt, bijgestaan door aardse tonen, jeneverbes op de achtergrond, iets floraal duikt op in de middellange afdronk. De grote afwezige in het volledige spectrum is de citrus, iets waar de meeste klassieke gins toch op vertrouwen.

Tanneke Gin suggereert volgende perfect serve:
(1) 5cl gin, 15cl Thomas Henry Tonic of Syndrome Raw Tonic met een garnituur van rozemarijn, jeneverbessen of muntblaadjes.

De keuze om met Syndrome Raw te werken is niet mis, de tonic heeft als basis Buddha’s Hand, een citrusvrucht. Doordat Tanneke Gin zelf niet op citrus gebouwd is, wordt het smakenpalet nog meer opengetrokken en krijg je in de mixer toch de gelaagdheid die nodig was. De keuze voor munt of rozemarijn maakt een groot verschil in uiteindelijke smaakbeleving. Tijdens mijn bezoek aan Filip dronk ik de gin met munt, thuis ging ik voor de kruidige serve, beiden met Syndrome Raw Tonic. De versie met munt kon mij het meest bekoren.

Ik had het verder met Filip en Marianne over de mogelijkheid om Tanneke Gin in een cocktail te combineren. Marianne vertelt dat ze zelf al wat geëxperimenteerd heeft met punches, met wisselend succes. Ikzelf kwam met het idee om een klassieker onder de cocktails te maken, ‘The Last Word’, een persoonlijke favoriet. De naam van de cocktail past ook mooi bij het verhaal van Tanneke. Deze cocktail is een mix van gelijke delen vers limoensap, maraschino likeur, gin en groene Chartreuse. Om er een kleine Vlaamse draai aan te geven halveerde ik de Chartreuse en voegde ik er een half deel Craywinckelhof Kruidenbliksem aan toe, een Belgische kruidenlikeur die iets zoeter is van smaak, maar ook gebaseerd is op een groot arsenaal aan kruiden. Ik noem de combinatie ‘The Last Spell’, alsof Tanneke tijdens de laatste folteringen nog een spreuk kon uitspreken over de inwoners van Tielt en Gottem vlak voor ze haar laatste adem liet en de nek brak.

Ik eindigde mijn gesprek met Filip en Marianne met de vraag of er nog een vervolg zou verschijnen op Tanneke’s Gin, maar momenteel lijkt het alsof het verhaal verteld is. “Het is en blijft tenslotte een hobby, die balans moeten we kunnen bewaren.”, zegt Marianne vastberaden. “Ook of we nog een evocatie doen is ook nog maar de vraag,” voegt Filip er aan toe, “de tijd en moeite en het engagement dat van de vrijwilligers verwacht wordt, mag niet onderschat worden.” Ik bedank de twee voor hun tijd en de introductie tot dit fascinerend verhaal, mooi hoe een verhaal zo gepassioneerd in leven wordt gehouden, en dat zal nog wel even zo blijven, want Tanneke wordt in enkele restaurants in de buurt met veel plezier geschonken en gedronken.

Geniet,
Matthias

ENGLISH language_icon-03


The sun is shining brightly when I’m driving to Gottem, a tiny village not far from Deinze, where one of Belgium’s major distilleries, ‘Filliers’, is located. Yet my visit to them is something for the near future, today I’m in Gottem to visit ‘Tanneke Gin’, by Filip and Marianne Van Meenen – Braet. While Filip greets me I see he has been arranging everything for my arrival. Some bottles and glasses are ready to taste. Filip kicks off “Our gin tells a tragic story of a woman being accused of witchcraft, the history of Tanneke is the best kept report of actual witchhunt in Flanders, still available for insight in Ghent.”

Filip, who is in the ‘Sint-Elooi’ comité, organised a first ‘evocation’ in 2014. “We organised the witch’s wake for the first time in 2014, telling people the story of Tanneke while walking past some historically accurate places where volunteers were reenacting scenes. In 2016 we did a second one, because the first one was such a succes. Yet we felt like adding something extra.” Filip and the comité were originally thinking of a beer, yet because the local brewer didn’t have any time and there already was a beer called ‘Tielts Tanneke’, they decided to go for something else. They decided to release a gin, which fit perfectly, as Tanneke knew a lot about the medicinal profits of plants and herbs.

A short summary: We’re at the of the 14th, beginning of the 15th century. Filips II, son of Emperor Charles V, has started ruling Western Europe and under his command witchhunting knows its glorydays. It’s the single most brutal withchunt in the history of Western Europe. Though the real reasons behind this were obviously of a more political or personal nature which received a religious spin, as it is with the story of Anna De Coninck, also known as ‘Tanneke Sconyncx’. “The reason Tanneke was sentenced to death was because she denied the intimate intentions of her cousin. Her vast knowledge of plants was the perfect way to convince the people she was a witch.

(The more detailed story, skip if you don’t care)

Tanneke and her husband Thomas were happily married, had it comfortable financially and had one daughter and three sons. At one point Tanneke gets accused of witchcraft. Together with her daughter she goes to the local priest, together with her daughter so he can attest to the fact they’re not witches. The report he writes doesn’t help much, the gossip continues. Her cousin, who’s a bailiff, suggests she lets the public opinion speak. She has to take four trials, if no one accuses her of being a witch officially during one of these trials, it becomes punishable to do so. During the process of these trials he falls in love with her, she denies his moves and he takes revenge. During the fourth trial several villagers accuse her of witchcraft, being bribed with beer. Tanneke denies the accusations and is locked away in prison in Tielt, a nearby town on Christmas eve 1602. The torturing is so cruel that she admits to things she didn’t do every time, yet denies it again when the torturing stops. For six months, she’s being tortured like this, it gets even worse. At one point she has to sit on a device that ends in an iron spearhead, this chair was considered the cruelest of punishments for a woman in the Middle Ages. In the end, Tanneke draws her last breath, after being constantly tortured for four days and four nights, on June 2, 1603. Because she never admitted she commited witchcraft, she was buried in unholy ground next to a pond which is, until this day, known as ‘The pond of the witch’. Filip ends with a tragic conclusion: A couple of days before her final torture 5 judges from Ghent had concluded she was not guilty until proven otherwise. Sadly enough, this news only reached the people from Gottem a couple of days after her death.

(Back to paying attention at this point!)

IMG_20170722_155319

The gin, which comes in batches of 300 handnumbered bottles, is sealed with wax an accompanied by ‘Tannekes Song’ “This got song by troubadours while they were traveling from town to town.”. Like ‘Alidor Gin’, Tanneke gets distilled by Bas Van Ostaden at ‘The Bassets Distillery’. Bas and Filip went looking for a recipe in which the herbs played the mean role. Resulting in a finished product of 40° (80 proof) containing 25 medicinal herbs, which you can find in the near surroundings. Filip tells me “We use nettle, dead-nettle, liquorice, hops and of course Juniper berries. Other than that, Tanneke’s mix is a secret. Although most of the herbs used are named in the story of Tanneke itself.”. In the nose I’m greeted by all the herbs, though the sweet yet fresh smell of mint and liquorice are most apparent. When tasting, the entire herbal bouquet opens and leaves a prickling sensation on the lips and tongue. Warm herbs like rosemary find their way to the front. Mint is still apparent. This time accompanied by juniper. In the medium long aftertaste Tanneke gets more floral. Not to be found is any type citrus.

Tanneke Gin suggests one perfect serve:
(1) 5cl gin, 15cl Thomas Henry Tonic or Syndrome Raw Tonic garnished with rosemary, mint or juniper berries.

Using Syndrome Raw is a good choice, as the tonic has a base of Buddha’s Hand, because of the lack of citrus, the tonic makes up for it. Creating the layered taste you’re looking for in a GT. The choice of garnish depends on which botanicals you want to highlight. During my visit with Filip I tried the serve with mint. At home I went for rosemary, both times served with Syndrome. I personally like the mint most.

I was also talking to Filip and Marianne about combining Tanneke in a cocktail. Marianne told me she had been experimenting with punches, yet wasn’t to sure about the result. I told them to try out their gin in ‘The Last Word’, a classic cocktail based on equal parts Gin, Lime Juice, Maraschino and Green Chartreuse. To give a tiny Flemish twist to it I halved the Chartreuse and added half a part of ‘Craywinckelhof Herbal Lightning Liqueur’, a Belgian herbal liqueur which is on the sweet side, yet also based on a wide array of beautiful herbs. I call this riff ‘The Last Spell’, as if Tanneke cursed the people of Gottem and Tielt right before she breaks her neck during the final torturing.

Before leaving Filip and Marianne, I asked them whether there was more coming for Tanneke, yet at this point her story seems to be told. “It’s a hobby next to our full time jobs. There’s a balance we need to keep.”, says Marianne. “We’re not even sure whether there’s going to be another memorial of Tanneke.”, Filip adds, “The amount of time and effort of both us and the volunteers is extremely demanding, yet who knows, we’ll see next year!” I thank both of ‘em for their time and the introduction to the story. Beautiful how they’re keeping local legends alive, and it will stay alive for a while, because Tanneke is getting quite popular in restaurants and bars in the area.

Cheers,
Matthias

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

w

Verbinden met %s