Soberon’s Specials: Navy Strength Gin Part 1 (Plymouth)

(Scroll down for English!)

De voorbije maanden heb ik jullie aan de hand van de reeks ‘Soberon’s Specials’ al meer verteld over drie minder gekende gintypes: ‘Vacuum Distilled Gins’, ‘Old Tom Gins’ en ‘Barrel Aged Gins’. Op de planning van deze serie staan nog twee andere stijlen, ‘Sloe Gins’ (een ginlikeur), en ‘Navy Strength Gins’. Met die laatste gaan we vandaag van start.

Note: Net zoals bij ‘Barrel Aged Gins’ heb ik deze stijl onderverdeeld in verschillende kortere posts. In deze eerste publicatie maken jullie alvast kennis met zowel het begrip als de geschiedenis en stel ik jullie voor aan dé peetvader van de Navy Strength Gins: Plymouth Gin.

De geschiedenis en naam
Om van ‘Navy Strength’ te mogen spreken, moeten producenten zich houden aan één grondregel: Hun gin moet een alcoholpercentage hebben dat tussen 57% en 58% ligt. Dit percentage ligt een 10-18% hoger dan bij de meer courante gins, maar is absoluut niet willekeurig, daarvoor keren we even terug in de tijd. Het verhaal begint in het Verenigd Koninkrijk van de 18e eeuw, welke op dat moment beschikt over de grootste zeemacht ter wereld en een niet te lessen dorst naar gin.

Hoewel de Britse Royal Navy onlosmakelijk geassocieerd wordt met het alomgekende dagelijkse rumrantsoen (dat trouwens pas werd afgeschaft op 31 juli 1970*) had elk schip van de Britse Marine ook een verplichte hoeveelheid gin aan boord. Gin werd namelijk, door haar toegevoegde “heilzame” botanicals, gezien als voorzorgsmaatregel én remedie tegen een hele reeks klachten. (Lees: Het was voornamelijk een excuus voor de Britse officieren om dagelijks gin te drinken)

Maar diezelfde officieren ontdekten al gauw dat er heel wat wanpraktijken plaatsvonden met hun geliefde spirit, zo werd deze bijvoorbeeld sterk verwaterd verkocht. Dus moesten ze op zoek naar een manier om de sterkte van hun alcohol te kunnen bewijzen. Die oplossing vonden ze toevallig bij iets dat elk van hun schepen aan boord had, buskruit: Nat buskruit ontvlamt namelijk niet meer, tenzij de vloeistof waarmee het buskruit in contact kwam een alcoholsterkte heeft van meer dan, u raadt het al, de fameuze 57% (of specifieker, 57,15%).

Die sterkte kreeg al gauw de naam ‘100 PROOF**’ of ‘Gunpowder Proof’. Onder 57% gebeurt niks meer met het buskruit en spreekt men van ‘Underproof’. Is de alcohol té sterk, dan knalt het buskruit in plaats van te ontvlammen, en spreekt men van ‘Overproof’. Omdat buskruit dus uitsluitend meer, minder of exact 57% kan aanwijzen, kocht de Navy vanaf dat punt enkel nog alcohol aan die sterkte. Met de komst (en het verfijnen) van de specifieke alcoholmeter, werd de buskruittest in 1816 officieel vervangen, maar de naam ‘Gunpowder Proof’ bleef hangen en de Royal Navy bleef, eveneens uit gewoonte, hun spirits aankopen aan 57°. (Later bleek trouwens ook dat die sterkte eigenlijk dichter bij 54,5% lag, maar dat is een ander verhaal)

In tegenstelling tot de term ‘Gunpowder Proof’ is het gebruik van ‘Navy Strength’ daarentegen vrij jong. Ze werd voor het eerst gebruikt in de vroege jaren ’90, door het Britse merk Plymouth Gin, dat onder meesterstoker Desmond Payne (nu Beefeater), haar ‘100 Proof’ gin van indertijd terug op de markt bracht. Dit is tevens de reden dat je de term bijna uitsluitend tegenkomt bij ginmerken en veel minder, of helemaal niet, bij andere spirits.

*Ook gekend als ‘Black Tot Day’.
** Let op: Verwar dit niet met het Amerikaanse ‘PROOF’ systeem, waar 100 PROOF voor 50% staat.

Verschillende brands (deel 1)
Plymouth Gin (Engeland, 41,2% vs. 57%)
Het Engelse Plymouth Gin heeft een indrukwekkend verleden: Het merk bestaat al sinds 1793 en wordt ook sindsdien op dezelfde plaats, in de 15e eeuwse Black Friars Distillery in Plymouth, geproduceerd. Zelfs de ketel waarin de gin gestookt wordt is al 160 jaar(!) dezelfde. Hiermee is Plymouth niet enkel de oudste Britse gin die op originele locatie gemaakt wordt én oudste actieve stokerij, tot enkele jaren geleden was ze zelfs de enige gin in het Verenigd Koninkrijk met een PGI (protected geographical indication, zoals Cognac), maar van dat label zijn ze in 2014 van afgestapt. Het merk heeft in haar line-up twee gins, de Standaard (41,2%) en Navy Strength (57%) en een Sloe Gin (likeur).

Plymouth is in het verleden altijd enorm populair geweest. Ze was eerst en vooral de officiële leverancier van gin aan de Britse Royal Navy. Die bestelden op het hoogtepunt van hun samenwerking, midden 1800, jaarlijks meer dan 1000 vaten ‘Navy Strength Gin’. Maar daarnaast hoorde ze  in de eerste helft van de twintigste eeuw ook vaak tot de bartender’s selection van enkele prominente cocktail bars. Zo wordt er in ‘The Savoy Cocktail Book’ (Harry Craddock, 1930) niet minder dan 23 maal specifiek om Plymouth gevraagd en werden onder de originele recepten van de Martini en Pink Gin initieel met de gin gemaakt. Na de tweede wereldoorlog daalde, dankzij economische problemen, enkele minder succesvolle overnames en een reeks slechte keuzes, de populariteit van Plymouth enorm. Zo verlaagden ze tijdelijk de sterkte van hun classic (van 41,2% naar 37,5%) en verdween de Navy Strength in de loop der jaren uit hun aanbod.

Maar gelukkig is die laatste sinds 1993 terug van weggeweest, initieel als een gelimiteerde versie ter ere van de 200ste verjaardag van Plymouth Gin, maar door gigantisch succes is ze uiteindelijk als gevestigde waarde kunnen blijven. Prijs uzelf gelukkig, want zonder die terugkeer was de stijl misschien in zijn geheel verloren gegaan of was er nooit sprake geweest van de term ‘Navy Strength’.

Zowel de klassieke Plymouth als de Navy Strength bestaan volledig uit het hetzelfde recept van zeven botanicals: jeneverbes, koriander, engelwortel, iriswortel, gedroogde citroen en bittere sinaasappelschil en kardemom, niet revolutionair, maar een voltreffer eersteklas. De klassieke gin is veel zachter en iets zoeter dan de meeste London Dry Gins, en valt daarmee ergens tussen London Dry en Old Tom Gins te categoriseren. De jeneverbes neemt zacht de leiding en de aardse tonen zijn enorm duidelijk aanwezig in de smaak.

De Navy Strength brengt door haar hoge alcoholpercentage een ongekende kracht in de gin naar boven: Een volle citrus bij aanvang, gevolgd door een stevige body van jeneverbes, pittigheid en droge aardse tonen, met een volle, lange afdronk. Veel soepeler dan je zou verwachten en weegt perfect op in een mixed drink. Hoewel ze net zoals de classic een uitstekende basis vormt voor een Gin-Tonic, valt er zo veel meer te doen met het prachtige smaakprofiel.

Ik ging er, dankzij Pernod-Ricard, mee aan de slag en maakte twee versies van dé Navy Strength-cocktail bij uitstek: de ‘Gimlet’, een klassieke (rechts) en een verfijnde (links).

20171218181250_IMG_1863

Recept Gimlette / Gimlet
50ml Navy Strength Gin
25ml Lime Juice of Super Sour
15ml Simple Syrup
/
45ml Navy Strength Gin
45ml (Rose’s) Lime Cordial

Shake met voldoende ijs gedurende 12-15 seconden.
Zeef in een cocktail glas en garneer eventueel met limoen
/
Stir met voldoende ijs gedurende 30-40 seconden
Zeef in een cocktail glas en garneer eventueel met limoen

EXTRA: De geschiedenis van de Gimlet
De klassieke Gimlet is in theorie een ‘branded cocktail’: De eerste publicatie van de cocktail, in Harry McElhone’s 1922ABC’s of mixing cocktails’, vereist namelijk 50% Plymouth Gin en 50% Rose’s Lime Cordial.

Rose’s Lime Cordial is een limoensiroop die in de tweede helft van de 19e eeuw uitgevonden en gepatenteerd werd door de Schot Laughlin Rose. De siroop was een oplossing om er voor te zorgen dat het limoensap aan boord van de schepen minder snel verging. (Sinds de Merchant Shipping Act van 1867 was limoensap namelijk een vast onderdeel van het dagelijks rantsoen van de marine.)

De cocktail zelf is, in alle waarschijnlijkheid, vernoemd naar een chirurg die in de 19e eeuw actief was bij de Engelse Royal Navy: General Sir Thomas Gimlette. Hij liet de bemanning een mix van gin en de befaamde limoensiroop drinken om scheurbuik en andere klachten tegen te gaan.

Vandaag de dag wordt de Gimlet bestempeld als een erg gedateerd recept en dat bevestig ik ten stelligste. De mix is allesbehalve gebalanceerd en mierzoet door de grote hoeveelheid siroop. Net zoals met wel meer recepten uit cocktailbijbels zoals die van Harry McElhone, Jerry Thomas of Harry Craddock, is het aangewezen om zelf opnieuw de balans te zoeken. Bartenders zullen daarom Gimlets eerder met vers limoensap en suikersiroop maken dan met Rose’s Lime Cordial, al beweren sommige puristen dat door die verandering van ingrediënten, je de naam ‘Gimlet’ niet meer mag gebruiken. Maar ‘Gimlet’ of niet, in de juiste verhouding is het een hemelse classic cocktail die iedereen geprobeerd moet hebben, of je nu een zeeman met scheurbuik bent of niet.

Schol!
Matthias

Keep an eye out voor meer Navy Strength gins, binnenkort online!

ENGLISH 🇬🇧


With ‘Soberon’s Specials’, I’ve been shedding some light the past few months on lesser known gin types like ‘Vacuum Distilled Gins’, ‘Old Tom Gins’ and ‘Barrel Aged Gins’. This series will continue with two more focus styles: ‘Sloe Gins’ (technically gin liqueurs) and ‘Navy Strength Gins’, the latter being featured today!

Note: As with the series on Barrel Aged Gins I divided the post in several smaller articles. In this first part I’ll take you on a trip throughout history, to share the wondrous story of origin and introduce you to the godfather of all Navy Strength Gins: Plymouth Gin.

The history and name
Producers of Navy Strength Gins need to abide to one groundrule: Their gin needs to have an ABV of 57-58%. This amount, which is about 10-18% higher than most standard gins, is not just randomly assigned, but has its origin in 18th Century United Kingdom, that (at that point) had the biggest Naval Force worldwide and an insatiable thirst for gin.

Even though the British Royal Navy is mainly associated with the famous daily rum ration (issued until 31 July 1970*), every ship of its fleet also carried a mandatory amount of gin. Mainly because the spirit was seen as the perfect precaution and remedy against scurvy and other nasties. (Read: It was a perfect excuse for the Naval Officers to drink gin daily)

Yet those same officers found out several malpractices were going on with their beloved spirit, merchants f.e. watered the gin down before selling to earn more money. So the officers had to find a way they had proof they were buying the real deal. That solution was coincidentally found in something every single ship carried as well, gunpowder! As soaked gunpowder doesn’t ignite anymore, unless it is soaked in a fluid with an ABV of… yeah, we’re getting there: 57% (more specifically, 57,15%).

That ‘strength’ was soon called ‘100 PROOF**’ or ‘Gunpowder Proof’. If the spirit was lower than 57%, the gunpowder didn’t ignite, this was called ‘underproof’. If it was well over, the gunpowder went off with a bang, this was called ‘overproof’. Because gunpowder can only pinpoint 57%, the Navy ultimately decided they only wanted it at that strength. With the invention and finetuning of the specific hydrometer for alcohol, the ‘Gunpowder test’ was officially replaced in 1816. Yet the term ‘Gunpowder Proof’ remained and the Royal Navy kept buying gin at that strength. (Later on, results showed that an ABV of 54,5% would’ve been more correct, but that’s a different story)

In contrast to ‘Gunpowder Proof’, ‘Navy Strength’ is not a historical term. The first brand to use it was the British ‘Plymouth Gin’ in the early nineties. It was Desmond Payne (currently Beefeater) who relaunched the old ‘100 PROOF’. Hence the reason ‘Navy Strength’ is only commonly found in gins.

* Also known as Black Tot Day.
** Do not confuse this with the American ‘proof’ system, where 100 proof equals 50% ABV

Different brands (part 1)
Plymouth Gin (England, 41,2% vs. 57%)
The British ‘Plymouth Gin‘ has quite an impressive past: The brand has been in existence since 1793 and has always been produced on the same place, in the fifteenth Century ‘Black Friars Distillery’, Plymouth. (They hold records for ‘longest production at a single place’ and ‘oldest active distillery’ in Britain) Even the copper still used to create the gin has been the same for over 160 years. Fun fact: Until 2014 Plymouth even had a PGI label (protected Geographical Indication, like Cognac). The brand currently produces two gins, the Classic (41,2%) and Navy Strength (57%) and a Sloe Gin (gin liqueur).

Plymouth has always been one of the most important brands in historical Britain: Back in the day, they were the official supplier of gin for the Royal Navy, who ordered, at the prime of their collaboration, mid 1800’s, over 1000 barrels of ‘Navy Strength’ Gin anually. And not just naval officers loved Plymouth, it was the ‘Barender’s gin of choice’ in most of the bespoke cocktail bars as well, specifically called for no less than 23 times in ‘The Savoy Cocktail Book‘ (Harry Craddock, 1930). It even was the first published gin needed for classic recipes like the Martini and Pink Gin. Sadly, after WWII the popularity dwindled: Economical struggles, several less succesful takeovers and bad decisions almost led to the downfall of the legendary brand. Eventually the classic was temporarily downgraded from 41,2% to 37,5% ABV and the Navy Strength gin was omitted from the line-up .

Luckily, some of the mistakes made in the past were corrected and, as mentioned before, the Navy Strength returned in 1993. Initially though, it was going to be a limited run in celebration of Plymouth’s 200th birthday. Though the return appeared to be such an immense succes, that the brand decided to re-add it to their line-up permanently. Be grateful, as without this return the entire style might’ve been lost in history and the name ‘Navy Strength’ never would’ve seen the light of day.

The classic Plymouth and Navy Strength both consist of the same recipe, based on seven key botanicals: juniper, coriander, angelica, orris, dried lemon and bitter orange peel and cardamom, not revolutionairy, yet definitely a winning combo. The classic is smoother than most London Dry Gins, and with that, almost a ‘dry’ Old Tom, if you catch my drift. There’s juniper up front and strong earthy flavors following. A little spice at the end. A bold gin, perfectly balanced.

The Navy Strength is a force not to be underestimated.  With its 57% it brings out citrus at the start closely followed by a fullbodied base of juniper. More intense spice and earthiness as found in the classic, yet a warm, long aftertaste, with a sweeter finish. Smoother than you would imagine and perfect in any mixed drink. A fitting choice for a Gin-Tonic, yet because of its power and flavor profile, ready to lift your cocktails to new heights.

Thanks to Pernod-Ricard, I was able to shake things up. For this blog post I made two versions of thé ultimate Navy Strength Cocktail: The Gimlet, classic (right) and improved (left).

20171218181250_IMG_1863
Recipe
50ml Navy Strength Gin
25ml Lime Juice
15ml Simple Syrup
/
45ml Navy Strength Gin
45ml Lime Cordial

Shake with plenty of ice for 12-15 seconds.
Strain in a cocktail glass and garnish with some lime (if you please)
/
Stir with plenty of ice for 30-45 seconds.
Strain in a cocktail glass and garnish with some lime (again, if you please)

EXTRA: The history of the Gimlet
The classic Gimlet is a ‘branded cocktail’: The first publication of the drink, in Harry McElhone’s 1922ABC’s of mixing cocktails‘ required 50% Plymouth Gin and 50% Rose’s Lime Cordial.

Rose’s Lime Cordial is a lime syrup invented (and patented) by Scotsman Laughlin Rose in the second part of the 19th Century. The syrup was made in order to preserve the lime juice that had to be on board on every ship of the Royal Navy. (Ever since the Merchant Shipping Act of 1867 lime juice was provided as part of the daily ration)

The cocktail itself is, most likely, named after a surgeon active in the 19th Century Royal Navy: General Sir Thomas Gimlette. He ordered the crew to drink a mix of gin and abovementioned cordial in order to prevent scurvy and other complaints.

These days, the original Gimlet is marked as a dated recipe, something I absolutely concur. The mix is all but balanced and cloyingly sweet due to the hefty amount of syrup. As with many recipes from classic cocktail books written by Harry McElhone, Jerry Thomas or Harry Craddock, it’s more than appropriate to rethink the ratios used in order to find the balance. For that matter, bartenders will often make their Gimlets with simple syrup and fresh lime juice, even though elitists might raise their voices, stating that by changing the recipe, you’re not mixing a Gimlet anymore. Gimlet or not, when balanced it’s a simple, yet divine, drink every one should give a go, whether you’re a marine with scurvy or not.

Cheers!
Matthias

Keep an eye out for more Navy Strength gins, soon to be published!

9 Replies to “Soberon’s Specials: Navy Strength Gin Part 1 (Plymouth)”

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s